به خاطر مسلمانهاى هندوستان تهيه شده است ، اما غير از اين كارها معلوم نيست مأموريت اين شورى چيست . بعضىها مىپندارند كه دستخط شاهانه هوس‌گذرانى بيش نيست و نتيجهء واقعى از اين كار انتظار ندارند ، ولى اميد است كه حال بدين منوال نباشد و شاه تشويق شود كه به وعده‌هاى خويش وفا كند ، اما اگر بنا باشد مجموعهء جديد منشأ اثرى باشد بايد نخستين اقدامش ضمن تهيهء قوانين ، تشكيل محاكمى باشد همانطورى كه در قوانين اروپائى هست و ممكن است سرمشق بشمار آيد . اشكال عمده شايد اين باشد كه قضات فاضل و شايسته از كجا فراهم خواهد شد . بعلاوه هيچگونه تغيير و تفاوت عاجل در اخلاق ملت‌هاى مشرق زمين امكان‌پذير نيست ولى لااقل انظار ملل غربى به احتمال قوى به اين اقدام جديد كه مايهء خير و نجات خود ايران است معطوف و در عين‌حال همكارى دولت‌هاى خارجى براى تأمين هردو منظور يعنى هم تهيهء قانون از طرف هيئت جديد و هم به جريان افتادن صحيح آن بعد از تدوين جلب خواهد گرديد . در پاسخ استفسارى كه اخيرا در سال 1891 نمودم معلوم شد كه از تدوين قوانين جديد ديگر خبرى نيست و مىتوان چنين نتيجه گرفت كه باز طرح نافع جديدى به صورت كاغذپاره درآمده و سنگ مانع تازه‌اى بر انبوه اصلاحات ناقص ناصر الدين شاه عالما و عامدا افزوده شده است . اثرات اين ترتيب در سيرت ملى - در تحت سيستم حكومتى دوپهلو كه داستانش را در اين فصل بيان كرده‌ام يعنى دستگاه ادارى كه در آن هر نفرى هم راشى است و هم مرتشى و جريان قضائى كه هم فاقد دادگاه و هم بدون قانون است مىتوان به آسانى دريافت كه دل بستن و اعتماد به كار حكومت دور از حزم و احتياط خواهد بود ازاين‌رو حس وظيفه‌شناسى فردى يا احساس غرور و سرافرازى و يا اعتماد متقابل و يا همكارى واقعى ( مگر به قصد تبانى ) پاك منتفى مىشود ، از فاش شدن رسوائى باكى نيست و درستى و پاكدامنى بىارج و بالاتر از همهء مراتب مزبور موجب زوال حس ملى وطن‌پرستى مىشود .